Common European Framework of Reference for Languages: learning, teaching, assessment - Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie
Teacher's Guide to the Common European Framework
Znajomość języków obcych w Unii Europejskiej
1.05.2005 Polska stała się jednym z krajów Zjednoczonej Europy. Z faktem tym łączy się dużo przywilejów, ale i dużo obowiązków. Coraz łatwiej będzie studiować i podjąć pracę za granicą. Czy jesteśmy na to już gotowi? Oprócz wiedzy fachowej potrzebnej do wykonywania danego zawodu i znajomości procedur unijnych, niezbędna będzie również świetna znajomość języka obcego. Co prawda w Polsce języków obcych uczą się miliony osób, a Polacy są postrzegani jako zdolni językowo, ale zdajemy sobie też sprawę z tego jak trudno jest studiować czy pracować w języku obcym. Tutaj nie chodzi o wskazanie drogi, podanie godziny, czy zamówienie kawy w restauracji, ale o efektywną komunikację. Na komunikację właśnie stawia Rada Europy w dokumentach poświęconych uczeniu się, nauczaniu czy ocenianiu znajomości języków obcych. Szczegóły dotyczące zaleceń Rady Europy co do standardów w nauczaniu i testowaniu można znaleźć w opracowanym w 2001 roku dokumencie Common European Framework of Reference for Languages: learning, teaching, assessment, dostępnym również w wersji polskiej pt.” Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie”.
Zalecenia Ministerstwa Edukacji Narodowej www.men.gov.pl “Różnorodność języków i kultur w Europie jest według Rady Europy cenną wartością, którą należy pielęgnować. Główny wysiłek edukacyjny krajów członkowskich powinien być skierowany na wykorzystanie tej różnorodności w celu wzajemnego głębszego zrozumienia i wzbogacenia kulturowego. Dlatego też prowadząc własną niezależną politykę edukacyjną kraje członkowskie powinny dążyć do większej spójności działań. Jednym z podstawowych celów poznawania języków nowożytnych jest:- propagowanie wzajemnego zrozumienia i tolerancji, szacunku dla tożsamości i różnorodności kulturowej poprzez skuteczną komunikację między narodami- pielęgnowanie i rozwijanie bogactwa i zróżnicowania europejskiego życia kulturalnego przez szerszą wzajemną znajomość języków narodowych i regionalnych, także tych rzadziej używanych i nauczanych- zapewnienie możliwości stałego rozwijania umiejętności porozumiewania się ponad barierami językowymi i kulturowymi - uwzględniając potrzeby wielojęzycznej i wielokulturowej Europy. W związku z powyższym Rada Europy zaleca promowanie takich metod nauczania języków, które kształcą niezależność w myśleniu, ocenie i działaniu w połączeniu z umiejętnością sprawnego i odpowiedzialnego funkcjonowania w życiu społecznym. Celem polityki edukacyjnej Rady Europy jest także wykształcenie obywatela zjednoczonej Europy - żyjącego w wielokulturowym społeczeństwie i wychowywanego międzykulturowo, tzn. respektującego zachowanie i poszanowanie prawa ludzi do odmienności kulturowej, ale i jednocześnie świadomego swojej tożsamości. Postuluje się również podniesienie jakości nauczania języków obcych i ujednolicenie wymagań określających konkretne poziomy biegłości językowej, tak by dyplomy i zaświadczenia wydawane w jednym kraju były "czytelne" w pozostałych krajach. Ułatwi to mobilność w europejskim obszarze edukacyjnym i na rynku pracy.” Rada Europy, a wraz z nią polskie Ministerstwo Edukacji Narodowej, stawia sobie komunikację i umiejętność sprawnego i odpowiedzialnego funkcjonowania w życiu społecznym za jeden z celów nauczania języków obcych. Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie wyróżnia następujące komunikacyjne kompetencje językowe:
- kompetencje lingwistyczne: kompetencja leksykalna, kompetencja gramatyczna, kompetencja semantyczna, kompetencja fonologiczna, kompetencja ortograficzna oraz kompetencja ortoepiczna,
- kompetencja socjolingwistyczna, na którą składają się wyznaczniki relacji społecznych, konwencje grzecznościowe, nośniki “mądrości ludowej”, rejestr wypowiedzi oraz dialekty i odmiany regionalne
- kompetencja pragmatyczna i funkcjonalna którą określają czynniki takie jak elastyczność interakcji, umiejętność zabierania głosu, rozwijania tematu, spójność logiczna i gramatyczna oraz płynność i precyzja wypowiedzi.
O sukcesie lub porażce komunikacji mogą decydować również kompetencje ogólne takie jak: - wiedza deklaratywna (savoir), czyli wiedza o świecie, wiedza socjokulturowa, wrażliwość interkulturowa
- umiejętności praktyczne (savoir-faire), czyli umiejętności społeczne, życiowe, zawodowe i interkulturowe
- uwarunkowania osobowościowe (savoir-etre), czyli postawy, motywacja, system wartości, poglądy, cechy osobowości
- umiejętność uczenia się (savoir-apprendre), czyli wrażliwość komunikacyjno-językowa oraz ogólna wrażliwość i sprawność fonetyczna, techniki uczenia się i umiejętności heurystyczne
Poziomy biegłości językowej: SKALA OGÓLNAPoziomy zalecane przez ekspertów Rady Europy to: A1, A2, B1, B2, C1, C2 przy czy poziom A1 to poziom najniższy, a C2 już bardzo wysoki. Skala ta stosowana jest coraz częściej przy opracowywaniu podręczników i materiałów do nauki języków obcych. Przy ocenie biegłości językowej należy zwrócić uwagę na fakt, iż uczeń może równocześnie reprezentować różne poziomy z wymienionych poniżej zależnie od umiejętności. Na przykład jeśli chodzi o rozumienie ze słuchu lub rozumienie tekstu może reprezentować poziom B2, natomiast jej umiejętność komunikacji może być oceniona na poziomie A2. | POZIOM BIEGŁOŚCI | C2 | Osoba posługująca się językiem na tym poziomie może z łatwością zrozumieć praktycznie wszystko, co usłyszy lub przeczyta. Potrafi streszczać informacje z innych źródeł, pisanych lub mówionych w sposób spójny odtwarzając zawarte w nich tezy i wyjaśnienia. Potrafi wyrażać swoje myśli płynnie, spontanicznie i precyzyjnie, subtelnie różnicując odcienie znaczeniowe nawet w bardziej złożonych wypowiedziach. | | | | | C1 | Osoba posługująca się językiem na tym poziomie rozumie szeroki zakres trudnych, dłuższych tekstów, dostrzegając także znaczenia ukryte, wyrażone pośrednio. Potrafi się wypowiadać płynnie, spontanicznie, bez większego trudu odnajdując właściwe sformułowania. Skutecznie i swobodnie potrafi posługiwać się językiem w kontaktach towarzyskich i społecznych, edukacyjnych bądź zawodowych. Potrafi formułować, jasne, dobrze zbudowane, szczegółowe, dotyczące złożonych problemów wypowiedzi ustne lub pisemne, sprawnie i właściwie posługując się regułami organizacji wypowiedzi, łącznikami, wskaźnikami zespolenia tekstu. | | POZIOM SAMODZIELNOŚCI | B2 | Osoba posługująca się językiem na tym poziomie rozumie znaczenie głównych wątków przekazu zawartego w złożonych tekstach na tematy konkretne i abstrakcyjne, łącznie z rozumieniem dyskusji na tematy techniczne z zakresu jej specjalności. Potrafi porozumiewać się na tyle płynnie i spontanicznie, by prowadzić normalną rozmowę z rodzimym użytkownikiem języka, nie powodując przy tym napięcia u którejkolwiek ze stron. Potrafi – w szerokim zakresie tematów – formułować przejrzyste i szczegółowe wypowiedzi ustne i pisemne, a także wyjaśniać swoje stanowisko w sprawach będących przedmiotem dyskusji, rozważając wady i zalety różnych rozwiązań. | | B1 | Osoba posługująca się językiem na tym poziomie rozumie znaczenie głównych wątków przekazu zawartego w jasnych, standardowych wypowiedziach, które dotyczą znanych jej spraw i zdarzeń typowych dla pacy, szkoły, czasu wolnego itd. Potrafi radzić sobie w większości sytuacji komunikacyjnych, które mogą się zdarzyć w czasie podróży w regionie, gdzie mówi się danym językiem. Potrafi tworzyć proste, spójne wypowiedzi ustne lub pisemne na tematy, które są jej znane bądź ją interesują. Potrafi opisywać doświadczenia, zdarzenia, nadzieje, marzenia i zamierzenia, krótko uzasadniając bądź wyjaśniając swoje opinie i plany. | | POZIOM PODSTAWOWY | A2 | Osoba posługująca się językiem na tym poziomie rozumie wypowiedzi i często używane wyrażenia w zakresie tematów związanych z życiem codziennym (są to na przykład: bardzo podstawowe informacje dotyczące osoby rozmówcy i jego rodziny, zakupów, otoczenia, pracy). Potrafi porozumiewać się w rutynowych, prostych sytuacjach komunikacyjnych, wymagających jedynie bezpośredniej wymiany zdań na tematy znane i typowe. Potrafi w prosty sposób opisywać swoje pochodzenie i otoczenie, w którym żyje, a także poruszać sprawy związane z najważniejszymi potrzebami życia codziennego. | | A1 | Osoba posługująca się językiem na tym poziomie rozumie i potrafi stosować potoczne wyrażenia i bardzo proste wypowiedzi dotyczące konkretnych potrzeb życia codziennego. Potrafi formułować pytania z zakresu życia prywatnego, dotyczące np.: miejsca, w którym mieszka, ludzi, których zna i rzeczy, które posiada oraz odpowiadać na tego typu pytania. Potrafi przedstawiać siebie i innych. Potrafi prowadzić prostą rozmowę pod warunkiem, że rozmówca mówi wolno, zrozumiale i jest gotowy do pomocy. | Źródło: “Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie”, Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, redakcja czasopisma Języki Obce w Szkole, Warszawa 2003 Szczegółowe informację znajdą Państwo na stronie www.culture2.coe.int/portfolio/documents_intro/common_framework.html |