Artykuł z Folderu nauczyciela – nowego komponentu kursu English Adventure

W Polsce nauka na etapie wczesnoszkolnym odbywa się w systemie zintegrowanym, którego celem jest między innymi „prowadzenie dziecka do nabywania i rozwijania umiejętności wypowiadania się, czytania i pisania w języku ojczystym i w języku obcym” (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2007 r., Załącznik nr 2). W rozporządzeniu czytamy dalej, iż „zajęcia z języka obcego powinny zawierać treści nauczania, obejmujące podstawowe słownictwo, odnoszące się do zakresów tematycznych realizowanych w kształceniu zintegrowanym“. Jedynie współpraca nauczyciela nauczania początkowego i nauczyciela języka obcego, a także dobre poznanie treści realizowanych w obu systemach pozwoli na pełne osiągnięcie powyższych celów. Edukacja dziecka odbywać się będzie w sposób naturalny, poprzez kontynuację jego procesu poznawczego, towarzyszyć jej będzie atmosfera sprzyjająca uczeniu się, obserwacji i zdobywaniu doświadczeń. Integracja może odbywać się na kilku płaszczyznach: integracji tematycznej (przedmiotowej) lub integracji metod nauczania (Pamuła 2003: 39) czy w końcu integracji poprzez osobę nauczyciela (tzw. English providers – nauczyciel nauczania początkowego i angielskiego).

Dziecko w wieku wczesnoszkolnym, na początkowym etapie edukacji, uczy się w sposób całościowy, angażując wszystkie zmysły, działając twórczo i eksperymentując. Wykorzystuje zdobytą wiedzę w praktyce, w działaniu: wykonuje doświadczenia, operacje manualne, odgrywa scenki. Wyizolowana, pozbawiona kontekstu informacja jest więc sztuczna i często bezużyteczna. Integracja treści przyczynia się do harmonijnego rozwoju intelektualnego dziecka, pozwala mu budować spójny obraz świata, łączyć umiejętności, znajdować zależności pomiędzy nowymi informacjami. Jest to tym ważniejsze, iż dziecko ciągle poznaje rzeczy i zjawiska z najbliższego otoczenia, tzw. „tu i teraz”, w sposób empiryczny (hands-on activities). W koncepcji nauczania integralnego dziecko jest aktywnym podmiotem procesu nauczania, posiadającym swoje potrzeby, inteligencję, zainteresowania, a także własny styl myślenia i uczenia się (Pamuła 2003: 37). Należy więc koncepcję integracji rozszerzyć również na lekcje języka obcego, tym bardziej, iż w promowanym ostatnio podejściu komunikacyjnym podkreśla się kompetencję komunikacyjną. Zdobyta wiedza ma służyć posługiwaniu się językiem w sferze społecznej i kulturowej. Ważne jest w niej wykorzystanie takich form pracy, które stwarzają naturalny dla dziecka kontekst: gry, zabawy, śpiew, działania plastyczno-techniczne. Integracja i spiralne podejście do procesu nauczania pozostają w zgodzie z obowiązującym nurtem.

Dziecko stawiane w centrum, wspierane jest w procesie poznawczym, dzięki czemu uczy się zachowania w różnych sytuacjach. Ścisła współpraca nauczyciela nauczania początkowego i nauczyciela języka obcego może więc dać dzieciom więcej ciekawych doznań, doświadczeń i wiedzy oraz pozwolić im zbudować kompleksowy obraz świata, uwrażliwiając także uczniów na język i kulturę obcego kraju. Ponadto krótki czas koncentracji i ograniczony zakres pamięciowy oraz ogromna aktywność ruchowa dzieci wymagają od nauczycieli częstych zmian rodzaju, tempa, stopnia trudności oraz form organizacji ćwiczeń, co pozwala unikać znużenia i monotonii. Toteż istnieje potrzeba przeplatania zarówno treści, metod, jak i form pracy z obu obszarów.

Tematy pojawiające się w podręcznikach do nauczania zintegrowanego i języka obcego są często bardzo podobne. Różni je jedynie rozłożenie w czasie, wynikające z doboru struktur gramatycznych, odpowiednich do sytuacji społecznych ze świata dziecka. Zawsze możliwa jest jednak rozmowa z dziećmi prowadzona w języku ojczystym, a dotycząca aspektów pojawiających się na lekcjach języka obcego (lub na odwrót). Pozwoli to dzieciom wykorzystać poznaną już wiedzę i umiejętności, stanowić też będzie bodziec do utrwalenia tematu. Rozmowa taka będzie stanowić swego rodzaju motywację – pokaże dzieciom, iż nowy materiał został już zasygnalizowany na wcześniejszych lekcjach, uczniom słabym pozwoli uniknąć zniechęcenia nowym materiałem, a uczniom uczącym się szybciej da możliwość „pochwalenia się” wiedzą. Z czasem (na dalszych etapach edukacji), w miarę poznawania nowego słownictwa, rozmowy będą odbywać się w coraz większym stopniu w języku obcym. Należy pamiętać, iż dziecko przychodzi na lekcję języka obcego z wiedzą i umiejętnościami (np. elementy matematyki, przyrody, plastyki), które mogą być przydatne w utrwalaniu wiedzy z zakresu języka obcego, ale też wychodzi bogatsze o nowe informacje i doświadczenia, które mogą stanowić podstawę do zdobywania kolejnych informacji (elementy przyrody, plastyki, muzyki pojawiające się na lekcjach języka obcego). Integracja nowych słów, sytuacji czy struktur gramatycznych ze znanym już dzieciom materiałem pozwoli na zbudowanie atmosfery przyjaźni i życzliwości oraz poczucia bezpieczeństwa. Taką funkcję w wypadku English Adventure pełnią bajki czy krótkie sceny z bajek, często znanych już dzieciom w języku ojczystym.